ULLIBARRI GANBOA

  Esaten ari dira: " Ez al zarete oraindik enteratu?... 2021ean ezin dela San Andres ospatu! ... Garai hobeak etorriko dira..." Están diciendo:  " ¿Pero aún no os habéis enterado?... ¡Que en 2021 no se puede celebrar San Andrés! ...  ¡Ya vendrán tiempos mejores ...!"

Delfin Ruiz de Azuak esan ohi zuen, bigarren karlistadan (1872-76) ibili ziren hiru karlista  ezagutu zituela. Haiek ziren: Klemente Lezea, Alfonso Ormaetxea eta Alejo Agirrebeitia.  Delfinek gehitzen zuenez , haietako batek besoan zauri-orbain bat zeukan, gerrako seinalea. Eta horren harira, liberalen aldeko Tarragonako Boletin Ofizial egunkariaren 1876ko otsailaren 22ko edizioan irakurri nuen: Karlistak Espainiako gobernu liberal eta zentralaren kontra aritu ziren bi gerratan, Euskal Herrirako foruen egonkortasuna eta euskal libertateak aldarrikatuz. Hantxe aritu ziren, Klemente, Alfonso eta Alejo. Baina Alfontso XII. erregeak hamarna pezetako saria eman zien, Uribarritik karlisten kontrako garaipena ospatzen zihoala igaro zenean. Karlistek gerra hura galdu zuten. Baina hirugarrenean sartzeko gogoa geratu zitzaien, Franco jeneralarekin, eta horixe da gaurko ekarpen honen atalburuko egunkari mozkinak dakarrena, 1938ko urriaren 24an. Francok Uribarriko hiru karlista zahar haie...

  Gure historia jasotzen duten artxibo horietako batean ondoko lerroetara aldatu ditudan zenbait zati dakartzan dokumentu bat aurkitu nuen.   Oso istorio apaltxoa azaltzen digun arren, interesgarria iruditu zait hona ekartzea. Ullibarritar batek Ameriketarako bidea egin nahi du eta horretarako ezinbesteko igarobidea eskatzen du, Cadizen. 1717ko uztaila zen. En uno de esos archivos en los que de vez en cuando se encuentran cosas interesantes sobre nuestro pasado, di con un documento del que he extraído algunos párrafos que transcribo a continuación. Un ullibarriense desea embarcarse para América y le es preceptivo solicitar el permiso que le dé luz verde para subir a bordo. Veamos. Transcurría julio de 1717. “Pedro de Olano Ruiz de Arrazua, soltero de edad de treinta y tres años, residente en esta ciudad (de Sevilla) y natural del lugar de Ullibarri Gamboa, provincia de Alava, hijo legitimo de Esteban de Olano y Maria Ruiz de Arrazua su legítima mujer… Pido y suplico mand...